Góc nhìn 365: Chuyển đổi số trong nhiếp ảnh

Tọa đàm Nhiếp ảnh cộng đồng - Từ ký ức đô thị đến công nghiệp văn hoá diễn ra tại TP.HCM vừa qua đã thẳng thắn đề cập đến vấn đề sử dụng hình ảnh không xin phép, không ghi tên tác giả, không trả nhuận bút… còn quá phổ biến trên các không gian mạng. 

Điều này không chỉ vi phạm bản quyền 1 lần, mà có tính chất dây chuyền, vì cứ ghi "ảnh trên mạng" là vô tư sử dụng đi sử dụng lại.

"Đôi khi nơi đầu tiên tôn trọng bản quyền, mà các nơi dùng lại thì không, thành ra chồng chéo về quyền lợi và trách nhiệm, tạo ra những hiểu lầm, thua thiệt không đáng có" - nhiếp ảnh gia Nguyễn Hồng Nga (Phó Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM) trăn trở.

Chính vì vậy, bà đề xuất sớm thành lập trung tâm bảo vệ quyền tác giả hình ảnh, sớm áp dụng các công nghệ số để tăng khả năng quản lý trên mạng, điều này không chỉ giúp bảo vệ tác quyền, mà còn giúp định vị và nâng tầm nhiếp ảnh Việt Nam.

Nhiếp ảnh gia Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM, nói rằng Nghị quyết 57-NQ/TW đã định hướng rõ ràng: "Phát triển các nền tảng số an toàn và tăng cường ứng dụng công nghệ số, hình thành công dân số". Đây là cơ sở để Hội Nhiếp ảnh TP.HCM và các tổ chức khác phối hợp đề xuất thêm những công cụ, biện pháp nhằm tăng cường chuyển đổi số và bảo vệ an toàn bản quyền nhiếp ảnh. "Vì bản quyền không chỉ là quyền lợi chính đáng của từng tác giả, mà còn góp phần đáng kể vào việc đẩy mạnh sản xuất thông minh, bảo đảm kinh tế số của ngành và phát triển công nghiệp văn hóa cho thành phố" - ông Trung nói.

Một khía cạnh chủ đạo khác của buổi tọa đàm là việc số hóa tư liệu nhiếp ảnh và việc khai thác di sản số hóa này vào đời sống hiện nay, trong đó có phát triển công nghiệp văn hóa. Ông Đoàn Hoài Trung cho biết, kho dữ liệu nhiếp ảnh cần số hóa còn rất lớn. Sau khi số hóa thì cần phân loại, nhận diện, tích hợp công nghệ để thuận tiện khai thác và chia sẻ đến cộng đồng, đây không chỉ là việc phát triển kinh tế số, mà còn tăng cường phương tiện kết nối ký ức, kết nối lịch sử - văn hóa và di sản nhân văn.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Á nói rằng việc quản lý và khai thác khoa học di sản số về nhiếp ảnh không chỉ cho thấy một lịch sử nhiếp ảnh đa dạng, đồ sộ, mà còn giúp mở rộng ký ức của chúng ta về nhiều khía cạnh quan trọng của một đại đô thị.

Chia sẻ điểm nhìn này, nhà lý luận Lê Xuân Thăng nói rằng ký ức đô thị trong di sản số về nhiếp ảnh, nếu khai thác khoa học, không chỉ làm tăng sự sống động về chiều sâu lịch sử, mà còn là phương thức chuyển hóa các giá trị đó thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp văn hóa của TP.HCM.