ASIAD và hành trình đưa môn thể thao hơn 4.000 năm tuổi vươn ra thế giới

Từ một trò chơi dân gian có lịch sử hàng nghìn năm ở tiểu lục địa Ấn Độ, kabaddi đã từng bước trở thành môn thể thao thi đấu chuyên nghiệp và có vị trí đáng kể tại ASIAD. Với kabaddi, sân chơi châu lục không chỉ mang ý nghĩa cạnh tranh huy chương mà còn là bệ phóng quan trọng trên hành trình vươn tới mục tiêu Olympic.

Kabaddi được nhắc đến như một trong những môn thể thao có lịch sử lâu đời nhất châu Á. Những tư liệu lịch sử cho thấy môn thể thao này có thể đã xuất hiện từ ít nhất 4.000 năm trước, bắt nguồn từ Ấn Độ và dần lan sang nhiều khu vực khác nhờ những mối giao lưu lịch sử giữa Nam Á với Ba Tư.

Tại Iran ngày nay, kabaddi từng được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau, trong đó đáng chú ý là "zu". Tuy nhiên, dù có lượng người chơi và người hâm mộ đông đảo tại một trong những khu vực dân cư lớn nhất thế giới, kabaddi trong một thời gian dài vẫn chủ yếu được nhìn nhận như một hoạt động truyền thống, giải trí hơn là một môn thể thao thi đấu chuyên nghiệp.

Bước ngoặt đầu tiên đến vào năm 1936, khi kabaddi được giới thiệu tới khán giả dưới hình thức môn thể thao biểu diễn trước thềm Olympic Berlin. Dẫu vậy, phải nhiều thập kỷ sau, môn thể thao này mới thực sự tiến gần hơn tới sân chơi quốc tế.

Năm 1982, tại ASIAD tổ chức ở New Delhi, kabaddi lần đầu tiên xuất hiện với tư cách môn biểu diễn. Đây được xem là cột mốc quan trọng, mở ra con đường để kabaddi tiến tới vị thế một môn thể thao chính thức tại Đại hội Thể thao châu Á.

Ba năm sau, kabaddi tiếp tục được đưa vào chương trình South Asian Games năm 1985. Sự hiện diện ở các giải đấu khu vực giúp môn thể thao này có thêm cơ hội phát triển về chuyên môn, đồng thời tạo tiền đề cho bước tiến quan trọng tiếp theo.

Đó là năm 1990, khi ASIAD trở lại Trung Quốc và được tổ chức tại Bắc Kinh. Kabaddi nam chính thức trở thành môn tranh huy chương, đánh dấu một bước ngoặt đối với môn thể thao có lịch sử hàng nghìn năm.

Từ đây, ASIAD trở thành một trong những sân khấu quan trọng nhất đối với kabaddi. Không chỉ giúp môn thể thao này mở rộng phạm vi thi đấu, Đại hội còn góp phần đưa kabaddi đến gần hơn với công chúng ngoài khu vực Nam Á.

Luật chơi đơn giản nhưng đòi hỏi thể lực và tư duy

Kabaddi có luật chơi tương đối đơn giản. Ở thể thức tiêu chuẩn được sử dụng tại các giải đấu quốc tế như ASIAD, mỗi đội có 7 VĐV thi đấu trên một sân hình chữ nhật được chia thành hai phần.

Một VĐV của đội tấn công, gọi là "raider", sẽ tiến sang phần sân đối phương, tìm cách chạm vào các cầu thủ phòng ngự rồi trở về phần sân của mình. Trong suốt lượt tấn công, raider phải liên tục hô "kabaddi" mà không được hít thêm hơi.

Nhiệm vụ của đội phòng ngự là ngăn raider trở về bằng những pha truy cản, khống chế trước khi đối thủ vượt qua vạch giữa sân.

Nhịp độ nhanh cùng những pha tranh chấp trực tiếp khiến kabaddi đòi hỏi VĐV phải hội tụ sức mạnh, sự nhanh nhẹn, khả năng giữ thăng bằng và tư duy xử lý tình huống. Hai đội luân phiên tấn công và phòng ngự, tích lũy điểm trong hai hiệp đấu.

Theo thời gian, kabaddi cũng trải qua quá trình hiện đại hóa. Nếu trước đây môn thể thao này thường được chơi trên nền đất và các VĐV thi đấu bằng chân trần, kabaddi chuyên nghiệp ngày nay chủ yếu diễn ra trên thảm và VĐV sử dụng giày thi đấu.

Sự phát triển của kabaddi không chỉ diễn ra trên đấu trường quốc tế mà còn bùng nổ tại Ấn Độ, quê hương truyền thống của môn thể thao này.

Pro Kabaddi League, giải đấu quốc gia chuyên nghiệp của Ấn Độ ra đời năm 2014, nhanh chóng biến kabaddi thành một sản phẩm thể thao hấp dẫn. Theo các báo cáo truyền thông Ấn Độ được bài viết dẫn lại, giải đấu từng vượt mốc 200 triệu lượt người xem truyền hình trong một năm.

Sức hút của giải đấu cũng kéo theo sự tham gia của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Năm 2017, hãng điện thoại Trung Quốc Vivo từng ký hợp đồng tài trợ danh xưng nhiều năm cho Pro Kabaddi League.

Các đội bóng tại giải cũng sẵn sàng chi những khoản tiền lớn để chiêu mộ VĐV, biến kabaddi thành nghề nghiệp có sức hấp dẫn đáng kể. Đây là sự thay đổi khó có thể tưởng tượng chỉ một thập kỷ trước.

Đáng chú ý, một trong những ngôi sao nổi tiếng nhất của Pro Kabaddi League là VĐV người Iran Fazel Atrachali. Sự hiện diện của anh cho thấy kabaddi đã bắt đầu vượt ra khỏi phạm vi truyền thống của tiểu lục địa Ấn Độ.

Iran chính là minh chứng rõ nét cho quá trình quốc tế hóa ấy. Tại ASIAD 2018, ĐT Iran giành HCV ở cả nội dung nam và nữ. Đây là lần đầu tiên ĐT Ấn Độ không thể giành chức vô địch ở một trong hai nội dung, thậm chí là cả hai nội dung, tại một kỳ ASIAD.

Ở giải đấu năm đó, ĐT Iran và ĐT Hàn Quốc đều đánh bại ĐT Ấn Độ ở nội dung nam. Thất bại của ĐT Ấn Độ, xét ở một góc độ khác, lại là tín hiệu tích cực đối với kabaddi, bởi nó cho thấy cán cân sức mạnh của môn thể thao này đang dần mở rộng.

Trung Quốc và tham vọng đưa kabaddi đến gần hơn với Olympic

Một bước phát triển đáng chú ý khác diễn ra tại Trung Quốc khi nước này lần đầu tổ chức giải vô địch kabaddi quốc gia.

Zhou Luoping, Chủ tịch Hiệp hội Kabaddi Luoyang, đơn vị đại diện cho Trung Quốc tại Liên đoàn Kabaddi quốc tế, đánh giá đây là một dấu mốc quan trọng đối với phong trào kabaddi tại quốc gia đông dân nhất thế giới.

Ông cho biết giải đấu đầu tiên đồng thời là cơ hội để các VĐV và trọng tài Trung Quốc tích lũy kinh nghiệm, dù quá trình tổ chức vẫn còn những hạn chế cần khắc phục.

Theo Zhou Luoping, kabaddi có tiềm năng phát triển lớn tại Trung Quốc nhờ đặc điểm không đòi hỏi nhiều trang thiết bị chuyên dụng. Môn thể thao này chỉ cần một khoảng sân tương đối nhỏ, qua đó phù hợp để đưa vào các trường học.

Mối liên hệ giữa kabaddi và Trung Quốc cũng được hình thành qua chính ASIAD. Kabaddi nam chính thức góp mặt tại ASIAD Bắc Kinh 1990, trong khi kabaddi nữ lần đầu xuất hiện tại Đại hội tổ chức ở Quảng Châu năm 2010.

Tuy nhiên, Trung Quốc chưa tham dự nội dung kabaddi tại kỳ ASIAD được đề cập trong bài viết. Zhou Luoping cho rằng nguyên nhân nằm ở việc trình độ kabaddi chuyên nghiệp của Trung Quốc vẫn cần được cải thiện. Dù vậy, ông Zhou Luoping kỳ vọng kỳ ASIAD này sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển tích cực và lành mạnh của kabaddi.

Tại ASIAD 2026, nội dung kabaddi sẽ diễn ra từ ngày 21-26 tháng 9 tại Nhà thi đấu Tokai Citizen ở Aichi, Nhật Bản.

Giải đấu bao gồm các nội dung dành riêng cho nam và nữ; trong đó, Ấn Độ bước vào giải với tư cách là đương kim vô địch ở cả hai nội dung sau khi giành cú đúp huy chương vàng tại ASIAD Hàng Châu 2023.

Sẽ có 10 đội tranh tài ở nội dung nam và 8 đội tham gia nội dung nữ. Cả hai nội dung đều bắt đầu bằng vòng bảng thi đấu vòng tròn từ ngày 21-24 tháng 9, tiếp đó là các trận bán kết vào ngày 25 tháng 9 và các trận chung kết vào ngày 26 tháng 9.

Hành trình của kabaddi cho thấy ASIAD có vai trò đặc biệt trong quá trình đưa những môn thể thao mang đậm bản sắc khu vực tiến ra sân chơi quốc tế. Từ một trò chơi dân gian tồn tại qua hàng nghìn năm, kabaddi đã có bước chuyển mình mạnh mẽ: xuất hiện ở các sự kiện quốc tế, trở thành môn tranh huy chương tại ASIAD, hình thành các giải đấu chuyên nghiệp và ngày càng thu hút VĐV đến từ nhiều quốc gia.

Sự vươn lên của ĐT Iran, ĐT Hàn Quốc và nỗ lực phát triển kabaddi tại Trung Quốc cho thấy môn thể thao này đang dần thoát khỏi phạm vi địa lý truyền thống. Và trong hành trình ấy, ASIAD không đơn thuần là nơi các đội tuyển tranh huy chương. Đây còn là sân khấu giúp kabaddi mở rộng tầm ảnh hưởng, nâng cao tính chuyên nghiệp và nuôi dưỡng tham vọng tiến xa hơn trên bản đồ thể thao thế giới, trong đó có giấc mơ góp mặt tại Olympic.