Đưa khoa học công nghệ vào công tác huấn luyện không chỉ giúp nâng cao hiệu quả tập luyện, thi đấu mà còn góp phần bảo vệ thể trạng, hạn chế nguy cơ chấn thương cho các cầu thủ trẻ. Trao đổi với Thể thao & Văn hóa, ông Lê Thanh Hải, chuyên viên Phòng Khoa học công nghệ, Công ty Thể thao Viettel, chia sẻ về việc ứng dụng hệ thống định vị GPS trong đào tạo bóng đá trẻ, hướng tới xây dựng phương pháp huấn luyện hiện đại, khoa học và phù hợp với xu thế phát triển của bóng đá thế giới.

Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Công ty Thể thao Viettel đã cụ thể hóa tinh thần này như thế nào trong công tác huấn luyện, đào tạo cầu thủ trẻ, đặc biệt thông qua việc ứng dụng công nghệ GPS, thưa ông?

+ Ông Lê Thanh Hải: Với chúng tôi, ứng dụng khoa học công nghệ phải gắn liền với thực tiễn huấn luyện, thay vì chỉ dừng lại ở lý thuyết. Điều quan trọng là những tiến bộ của khoa học thể thao phải được đưa vào các buổi tập, qua đó hỗ trợ ban huấn luyện đánh giá chính xác hơn năng lực và quá trình phát triển của từng cầu thủ.

Hiện nay, việc sử dụng các thiết bị cảm biến đo tốc độ trong những bài kiểm tra thể lực, đặc biệt là khả năng bứt tốc, đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Các thông số được hiển thị trực tiếp trên ứng dụng, giúp chúng tôi theo dõi, so sánh và đánh giá sự tiến bộ của cầu thủ qua từng giai đoạn, từng quý. Đây là cơ sở quan trọng để điều chỉnh phương pháp huấn luyện phù hợp với từng cá nhân.

Trước đây, công tác huấn luyện bóng đá chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và khả năng quan sát của HLV. Việc ứng dụng GPS và phân tích các dữ liệu định lượng đã làm thay đổi phương pháp huấn luyện như thế nào?

+ Trước đây, việc đánh giá khả năng vận động của cầu thủ phụ thuộc khá nhiều vào kinh nghiệm và cảm quan của HLV. Khi ứng dụng công nghệ, chúng tôi có thêm những dữ liệu cụ thể để phân tích, đánh giá chính xác hơn năng lực của từng cầu thủ.

Chẳng hạn, hệ thống GPS cho phép ghi nhận tổng quãng đường di chuyển, quãng đường chạy ở tốc độ cao, số lần bứt tốc, khả năng tăng tốc và giảm tốc... Những thông số này được thu thập trong quá trình tập luyện, thi đấu, giúp ban huấn luyện xác định khối lượng và cường độ vận động của cầu thủ.

Với một tiền vệ, chẳng hạn, dữ liệu sẽ cho thấy tần suất bứt tốc, cường độ hoạt động cũng như ngưỡng vận động của cầu thủ đó. Từ những thông số này, chúng tôi có thể đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu chuyên môn và xây dựng giáo án phù hợp.

Có thể nói, công nghệ đang tạo ra sự thay đổi đáng kể trong phương pháp huấn luyện bóng đá. Thay vì chỉ dựa vào cảm quan, các HLV có thêm cơ sở khoa học để đưa ra quyết định, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo.

Ban huấn luyện và các cầu thủ trẻ đón nhận công nghệ GPS như thế nào? Việc làm quen với phương pháp huấn luyện dựa trên dữ liệu có gặp khó khăn gì không, thưa ông?

+ Phản hồi từ các HLV và cầu thủ nhìn chung rất tích cực. Những dữ liệu cụ thể giúp ban huấn luyện có thêm cơ sở để đánh giá khả năng vận động và tình trạng thể lực của từng cầu thủ.

Như HLV Bùi Quang Khải của đội U16 Thể Công Viettel từng chia sẻ, trong quá trình thi đấu, các thông số vận động giúp ban huấn luyện nhận diện những dấu hiệu quá tải của cầu thủ. Từ đó, HLV có thể cân nhắc phương án thay người hoặc điều chỉnh cách tổ chức lối chơi cho phù hợp.

Với các cầu thủ trẻ, việc tiếp cận công nghệ cũng tạo ra sự hứng thú. Sau mỗi buổi tập hoặc trận đấu, các em có thể nhìn lại những chỉ số như tổng quãng đường di chuyển, số lần bứt tốc hay cường độ hoạt động để hiểu rõ hơn điểm mạnh, điểm hạn chế của bản thân.

Quan trọng hơn, thông qua những dữ liệu này, cầu thủ dần hình thành ý thức tự theo dõi thể trạng, điều chỉnh cường độ vận động và phối hợp tốt hơn với ban huấn luyện trong quá trình tập luyện, thi đấu cũng như phục hồi thể lực.

Không chỉ phục vụ công tác tập luyện, công nghệ GPS còn hỗ trợ ban huấn luyện như thế nào trong việc đưa ra các quyết định chiến thuật ở những trận đấu chính thức?

+ Một trong những giá trị nổi bật của hệ thống GPS là khả năng cung cấp dữ liệu vận động trong thời gian thực. Khi trận đấu diễn ra, tôi cùng đội ngũ kỹ thuật theo dõi các chỉ số của từng cầu thủ từ khu vực ngoài đường biên, qua đó nắm bắt cường độ hoạt động và nhận diện những dấu hiệu suy giảm thể lực.

Các thông số như quãng đường di chuyển ở tốc độ cao, số lần bứt tốc hay mức độ vận động được tổng hợp và cung cấp cho ban huấn luyện. Đây là nguồn thông tin quan trọng để HLV đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu thi đấu của từng vị trí.

Chẳng hạn, khi một cầu thủ có dấu hiệu suy giảm thể lực hoặc không còn duy trì được cường độ vận động cần thiết, ban huấn luyện có thể cân nhắc thay người, điều chỉnh vị trí hoặc thay đổi phương án tấn công.

Tất nhiên, quyết định chuyên môn cuối cùng vẫn thuộc về HLV. Công nghệ đóng vai trò hỗ trợ, giúp những quyết định trên sân có thêm cơ sở khoa học và được đưa ra kịp thời hơn. 

Cầu thủ trẻ Thể Công Viettel sớm được  tiếp cận với công nghệ

Bên cạnh việc nâng cao hiệu quả huấn luyện và thi đấu, công nghệ GPS có vai trò như thế nào trong công tác quản lý thể trạng, phòng ngừa chấn thương cho các cầu thủ trẻ?

+ Việc theo dõi khối lượng vận động trong cả tập luyện lẫn thi đấu có ý nghĩa rất quan trọng đối với quá trình phát triển của cầu thủ trẻ. Thông qua hệ thống GPS, chúng tôi có thể đánh giá mức độ vận động, phát hiện những trường hợp có dấu hiệu quá tải để kịp thời đưa ra khuyến nghị phù hợp.

Đặc biệt, sau các trận đấu, những cầu thủ có khối lượng vận động vượt hơn 20% so với ngưỡng được theo dõi sẽ được đánh giá kỹ hơn về thể trạng và khả năng phục hồi. Trong trường hợp cần thiết, các em được đưa tới bộ phận phục hồi để kiểm tra, thăm khám và có biện pháp hỗ trợ.

Chúng tôi cũng chú trọng kết hợp dữ liệu công nghệ với y học thể thao, dinh dưỡng và tư vấn tâm lý. Ngoài việc đánh giá khả năng vận động, cầu thủ còn được hướng dẫn về chế độ nghỉ ngơi, giấc ngủ và các phương pháp phục hồi sau tập luyện, thi đấu.

Mục tiêu không chỉ là giúp cầu thủ đạt hiệu quả tốt trong một buổi tập hay một trận đấu, mà quan trọng hơn là duy trì thể trạng ổn định, hạn chế nguy cơ chấn thương và tạo nền tảng phát triển lâu dài.

Về lâu dài, ông kỳ vọng việc ứng dụng các công nghệ huấn luyện hiện đại sẽ tạo ra những chuyển biến như thế nào đối với công tác đào tạo trẻ của Thể Công Viettel nói riêng và bóng đá Việt Nam nói chung?

+ Việc đầu tư và ứng dụng công nghệ tiên tiến thể hiện quyết tâm tiếp cận những phương pháp huấn luyện hiện đại của bóng đá thế giới. Đây cũng là hướng đi cần thiết nếu chúng ta muốn nâng cao chất lượng đào tạo trẻ một cách bền vững.

Tất nhiên, đầu tư hệ thống thiết bị, hạ tầng và nguồn nhân lực phục vụ phân tích dữ liệu đòi hỏi kinh phí không nhỏ. Tuy nhiên, xét về lâu dài, những giá trị mà công nghệ mang lại cho công tác đào tạo là rất đáng kể.

Khi giáo án huấn luyện được số hóa, khối lượng vận động của cầu thủ được kiểm soát và quá trình phát triển của từng cá nhân được theo dõi bằng dữ liệu khoa học, ban huấn luyện sẽ có điều kiện xây dựng những chương trình đào tạo phù hợp và hiệu quả hơn.

Tôi tin rằng, việc kết hợp kinh nghiệm của HLV với những thành tựu khoa học thể thao sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trẻ tại Thể Công Viettel, đồng thời tạo nền tảng để bóng đá Việt Nam phát triển chuyên nghiệp hơn, từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!