El Nino đạt cường độ rất mạnh - đề phòng áp thấp nhiệt đới, bão bất thường

Biến đổi khí hậu, trọng tâm là El Nino được cơ quan khí tượng thủy văn dự báo trong những tháng cuối năm 2026 có khả năng đạt cường độ rất mạnh với xác suất rất cao ở mức 98% và tăng hơn so với dự báo cùng thời kỳ tháng trước là 5% (trong đó xác suất El Nino đạt cường độ mạnh chỉ còn là 2%). 

Các tháng đầu năm 2027 (tháng 1-3), hiện tượng El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh, tuy nhiên xác suất giảm hơn so với tháng 10 - 12 nhưng dự báo sẽ còn tiếp tục duy trì đến các tháng đầu mùa hè năm 2027. Điều này, tác động lớn đến các loại hình thiên tai trong điều kiện El Nino trong đó cần lưu ý đến tính bất thường về cường độ, quỹ đạo của áp thấp nhiệt đới, bão.

Áp thấp nhiệt đới, bão ít hơn, đề phòng bất thường về cường độ, quỹ đạo

Nhận định về xu thế áp thấp nhiệt đới, bão từ tháng 10-12, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu Nguyễn Đức Hòa cho biết, bão, áp thấp hoạt động trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng đến nước ta có khả năng ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm trên Biển Đông là 4,5 cơn, đổ bộ vào đất liền 1,9 cơn).

Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng thủy văn cảnh báo, cần đề phòng áp thấp nhiệt đới, bão bất thường cả về cường độ cũng như quỹ đạo,

Theo Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm nghiên cứu khí tượng, khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, trong điều kiện El Nino, vị trí hình thành, hướng di chuyển và thời điểm xuất hiện bão có thể khác quy luật thông thường. Một số cơn có thể hình thành xa hơn về phía Đông, mạnh lên nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp do sự thay đổi của rãnh gió mùa, áp cao cận nhiệt đới và dòng dẫn.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu nêu rõ, trong bối cảnh siêu El Nino "thịnh hành" vào các tháng cuối năm có thể khiến số lượng các trận lụt, bão không nhiều như năm 2025, tuy nhiên cần phải đề phòng có những cơn siêu bão.

Đối với các hình thái thời tiết khác, Phó Trưởng phòng Nguyễn Đức Hòa cho biết, từ tháng 10-11, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, có nơi cao hơn. Tháng 12, nhiệt độ trung bình tại các khu vực phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C, riêng khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cao hơn 1,5-2,5 độ C so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Trong tháng 10, mưa vừa, mưa to có khả năng xuất hiện ở các khu vực trên phạm vi cả nước. Sang tháng 11, mưa vừa, mưa to có xu hướng xảy ra ít hơn so với trung bình nhiều năm và tập trung chủ yếu ở khu vực từ Hà Tĩnh-thành phố Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ, cần đề phòng khả năng thiếu hụt mưa trong các tháng chính mùa mưa trong tháng 10 -11tại các khu vực này. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mùa mưa có khả năng kết thúc sớm. Tháng 12, mưa vừa, mưa to còn có khả năng xảy ra tại khu vực từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi, Khánh Hòa và phần phía Đông các tỉnh Gia Lai đến Lâm Đồng.

Ông Hòa cho biết thêm, không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu hơn so với trung bình nhiều năm; rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn so với quy luật khí hậu và số ngày rét đậm, rét hại ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm cùng kỳ.

Nhiệt độ trung bình tăng - Nam Bộ khả năng xuất hiện nắng nóng sớm

Dự báo về xu thế thời tiết trong giai đoạn từ tháng 1-3/2027, ông Nguyễn Đức Hòa thông tin, tháng 1, nhiệt độ trung bình tại các khu vực phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C, riêng khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cao hơn 1,5-2,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Từ tháng 2-3, nhiệt độ trung bình tại các khu vực phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ từ 1-2 độ C, có nơi cao hơn. Từ tháng 2, khu vực Nam Bộ có khả năng xuất hiện nắng nóng và sớm hơn so với trung bình nhiều năm. Khu vực Tây Bắc Bộ từ tháng 3, có khả năng xuất hiện nắng nóng cục bộ.

"Từ tháng 1-3/2027, ít có khả năng xuất hiện bão, áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông - trung bình nhiều năm trên Biển Đông là 0,6 cơn, đổ bộ vào đất liền là 0 cơn. Không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu hơn so với trung bình nhiều năm; số ngày rét đậm, rét hại ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm cùng kỳ. Ngoài ra, khoảng từ cuối tháng 2, số ngày mưa nhỏ, mưa phùn ở khu vực miền Bắc có khả năng xuất hiện ít hơn so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ", ông Hòa lưu ý.

Đề cập đến xu thế lượng mưa thời gian này, ông Nguyễn Đức Hòa cho hay, từ tháng 1-3, tổng lượng mưa tại khu vực Bắc Bộ xấp xỉ so với trung bình nhiều năm; các khu vực khác phổ biến thấp hơn 5-20mm so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Cụ thể, khu vực Bắc Bộ từ tháng 1 phổ biến 30-70mm, có nơi cao hơn; tháng 2 phổ biến 20-50mm, có nơi cao hơn; tháng 3 phổ biến 40-90mm, có nơi trên 100mm.

Khu vực Thanh Hóa đến Nghệ An phổ biến 20- 50mm, có nơi cao hơn; khu vực Hà Tĩnh đến thành phố Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk và Khánh Hòa phổ biến 50-120mm, có nơi cao hơn; các khu vực còn lại phổ biến ít mưa. Tháng 2, tại khu vực Thanh Hóa-Quảng Ngãi phổ biến từ 20-50mm, có nơi cao hơn; các tỉnh từ Gia Lai-Lâm Đồng phổ biến ít mưa. Tháng 3, khu vực Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi phổ biến 30-70mm, có nơi cao hơn; các khu vực khác phổ biến 20-50mm, có nơi trên 70mm.

Khu vực Nam Bộ từ tháng 1-3, phổ biến ít mưa. Trong tháng 1-2, phổ biến 10-30mm/tháng; tháng 3 phổ biến 20- 50mm, có nơi cao hơn.

Lưu vực sông Mê Công, tổng lượng mưa tại khu vực thượng lưu từ tháng 1-3 thấp hơn từ 15-30% so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ; khu vực trung lưu và hạ lưu, tphổ biến ít mưa.

"Trên phạm vi cả nước có khả năng xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh", ông Nguyễn Đức Hòa nhấn mạnh.

Trước diễn biến phức tạp của các loại hình thiên tai trong điều kiện El Nino, Tiến sĩ Trương Bá Kiên khuyến cáo, chính quyền và người dân cần theo dõi liên tục các bản tin dự báo, cảnh báo chính thức của Cơ quan chuyên môn, nhất là dự báo mưa định lượng, lũ và nguy cơ sạt lở ở quy mô cấp xã; rà soát các khu dân cư ven sông, suối, sườn dốc, vùng trũng thấp và chủ động sơ tán sớm khi xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm; chuẩn bị lực lượng, phương tiện, thông tin liên lạc và nhu yếu phẩm theo phương châm "bốn tại chỗ"...

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy cho rằng, để ứng phó với siêu El Nino, khu vực Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long cần tích trữ nước vào các hồ chứa, kênh mương, nước uống vào các lu và bồn chứa sớm từ tháng 9 chứ không đợi tới cuối mùa mưa mới tích nước. Khi đó lượng mưa ít sẽ không kịp tích nước cho các hồ chứa dự phòng cho mùa khô đầu năm 2027...

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết, khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều hình thái nguy hiểm, cực đoan như bão, áp thấp nhiệt đới bất thường, nắng nóng, mưa lớn trong thời gian ngắn, lũ quét, sạt lở đất… Cơ quan khí tượng thủy văn đề nghị chính quyền địa phương và người dân thường xuyên cập nhật và tích hợp thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong các bản tin ngắn hạn 1-3 ngày, để kịp thời điều chỉnh các kế hoạch sản xuất, phương án ứng phó phù hợp, đặc biệt là phương án vận hành hồ chứa phù hợp, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du, cùng với đó đảm bảo an toàn cho các hoạt động sản xuất và dân sinh...