Từ Nghị quyết 80 đến Giải Cống hiến: Con đường hội nhập của âm nhạc Việt Nam

Sự hợp tác giữa Giải Cống hiến và Giải thưởng Âm nhạc Nhật Bản (MAJ) là minh chứng sinh động cho việc đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam vào thực tiễn. Mô hình này hiện thực hóa tư duy "văn hóa là sức mạnh nội sinh", khẳng định bản sắc Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong đó, việc kết nối với Hiệp hội Xúc tiến Ngành Văn hóa & Giải trí Nhật Bản (CEIPA) cho thấy cách tiếp cận mới trong phát triển công nghiệp văn hóa: Chủ động học hỏi hệ sinh thái vận hành hiện đại, tiếp thu tinh hoa quản trị quốc tế nhưng vẫn giữ vững bản sắc. Với vai trò dẫn dắt của báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN), cơ chế trao đổi chuyên gia, hợp tác tổ chức và vinh danh nghệ sĩ đã góp phần phát huy hiệu quả chức năng ngoại giao văn hóa, đưa hoạt động giải thưởng trở thành một kênh kết nối sáng tạo giữa Việt Nam và khu vực.

Đây là khẳng định của nhóm tác giả Bùi Hữu Thắng (Trung tâm Nội dung số và Truyền thông, TTXVN) và TS Đỗ Thị Thu Thủy (Khoa Viết văn, Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) trong tham luận tại Hội thảo khoa học quốc gia "Phát triển văn hoá Việt Nam trong kỷ nguyên mới lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80 NQ/TW của Bộ Chính trị", diễn ra sáng 15/4 tại Hà Nội.

Từ hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược

Theo nhóm tác giả, Nghị quyết 80 đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam phải có những thương hiệu văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ quốc tế. Để đạt được điều này, tư duy hội nhập phải chuyển từ "tham gia" sang "chủ động dẫn dắt" và "hợp tác ngang hàng".

Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới. Nghị quyết thực sự đã cho thấy được tầm nhìn rộng mở, phản ánh rất sát những diễn biến của thực tế đời sống văn hóa của Việt Nam và thế giới.

Trong bối cảnh đó, mô hình hợp tác giữa Giải thưởng Cống hiến và Giải thưởng Âm nhạc Nhật Bản (Music Awards Japan - MAJ) được xem là một bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết 80.

Trước hết, đó là nhiệm vụ "thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa", đặc biệt là yêu cầu "tập trung phát triển có trọng tâm, trọng điểm một số lĩnh vực công nghiệp văn hóa", trong đó có âm nhạc.

Nhóm tác giả Bùi Hữu Thắng và Đỗ Thị Thu Thủy cho rằng, việc kết nối với Hiệp hội Xúc tiến Ngành Văn hóa & Giải trí Nhật Bản (CEIPA) giúp Việt Nam tiếp cận quy trình vận hành công nghiệp âm nhạc hàng đầu thế giới. Từ đó, góp phần triển khai nghiên cứu, xây dựng thí điểm các mô hình ứng dụng công nghệ cao trong toàn bộ chuỗi giá trị của các ngành công nghiệp văn hóa từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu thụ và bảo vệ bản quyền.

Bên cạnh đó, mô hình hợp tác này còn gắn với nhiệm vụ "triển khai cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa truyền thông, ngoại giao văn hóa và xuất khẩu sản phẩm - dịch vụ công nghiệp văn hóa, xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm và dịch vụ văn hóa - sáng tạo mang bản sắc Việt Nam; xuất khẩu sản phẩm - dịch vụ văn hóa có sức cạnh tranh toàn cầu".

Ở đây, việc chủ động thiết lập hợp tác với tư thế "ngang hàng" với các đối tác lớn như Nhật Bản sẽ giúp các công ty giải trí trong lĩnh vực âm nhạc, các nghệ sỹ của Việt Nam và Nhật Bản có điều kiện được giao lưu, học hỏi và tiếp cận với ngành công nghiệp âm nhạc của nhau. Từ đó, hình thành tiền đề cho các dự án âm nhạc chung, các cơ hội hợp tác và đầu tư trong lĩnh vực âm nhạc, kinh doanh sản phẩm âm nhạc.

Đến những bước đi thực chất

Với tầm nhìn được xác định, nhóm tác giả Bùi Hữu Thắng và Đỗ Thị Thu Thủy nhấn mạnh: Việc Giải Cống hiến chủ động xây dựng kế hoạch và bước đầu triển khai hợp tác với CEIPA và MAJ không chỉ là hoạt động giao lưu nghệ thuật, mà chính là sự học hỏi và cộng hưởng vào chiến lược sức mạnh mềm hiện đại của một cường quốc văn hóa.

"Đây là bước đi thực tiễn nhất để đưa âm nhạc Việt Nam thóat khỏi "vùng trũng", tiếp cận với các quy chuẩn công nghiệp giải trí hàng đầu thế giới, đúng theo tinh thần chủ động hội nhập quốc tế mà Nghị quyết 80 đã đề ra" - nhóm tác giả khẳng định.

Trên thực tế, ngay trong năm 2025, hai bên đã đi vào các hợp tác thực chất, cụ thể là báo Thể thao và Văn hóa đã mời đại diện của CEIPA đến dự và đại diện trao giải cho hạng mục "Bài hát của năm" của Giải Cống hiến cho ca sĩ Tùng Dương (tháng 3/2025) với ca khúc "Tái sinh". Báo cũng tiến cử ca sĩ Tùng Dương tham gia giải thưởng và giành giải tại Lễ trao giải tại Nhật Bản vào tháng 5/2025, đồng thời cử nhân sự tham gia Hội đồng chấm giải của MAJ thông qua hình thức bỏ phiếu online.

Bước sang năm 2026, hai bên đã đi đến thống nhất sẽ thúc đẩy các hợp tác sâu hơn nữa như MAJ tiến cử nghệ sĩ Nhật Bản tham gia các đề cử hạng mục giải thưởng của Cống hiến; soạn thảo Biên bản ghi nhớ (MoU) xây dựng cơ chế hợp tác lâu dài giữa hai giải thưởng.

Từ thực tế này, nhóm tác giả nhận định, mô hình hợp tác giữa Giải Cống hiến và MAJ đang mở ra những giá trị chiến lược lâu dài trên nhiều phương diện.

Thứ nhất, việc hợp tác với MAJ do CEIPA điều phối giúp thúc đẩy quốc tế hóa thương hiệu giải thưởng, cụ thể là Giải Cống hiến chuyển từ một giải trong nước thành một đầu mối kết nối khu vực, nâng tầm uy tín và khả năng trao đổi nghệ thuật giữa Việt Nam và các thị trường châu Á.

Thứ hai, việc Tùng Dương được vinh danh tại hạng mục International Special Awards và tham dự lễ trao giải tại Nhà hát ROHM Kyoto (21 - 22/5/2025) là minh chứng cụ thể cho lợi ích thực tế, đó là tăng khả năng xuất hiện trên truyền thông quốc tế, mở rộng kênh phân phối, và tạo cơ hội biểu diễn tại nước ngoài. Điều này tạo cơ hội cho nghệ sĩ và sản phẩm văn hóa nội địa có cơ hội vươn ra khỏi phạm vi lãnh thổ quốc gia.

Thứ ba, sự hiện diện chính thức của nghệ sĩ Việt trên sân khấu MAJ góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam, phù hợp với mục tiêu dùng văn hóa làm công cụ đối ngoại và phát triển thương hiệu quốc gia theo chủ trương của Đảng, góp phần đưa nghị quyết vào cuộc sống.

Mở ra hướng đi đầy sáng tạo

Từ những kết quả bước đầu, nhóm tác giả Bùi Hữu Thắng và Đỗ Thị Thu Thủy cho rằng, mô hình hợp tác giữa Giải Cống hiến - MAJ là bước đi chiến lược phù hợp với Nghị quyết 80 về quốc tế hóa và phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo nhóm tác giả này, những thành quả bước đầu đã đạt được, có thể khẳng định rằng việc chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa thông qua mô hình hợp tác giữa các giải thưởng âm nhạc không phải là một giải pháp tình thế, mà là một hướng đi đúng đắn, đầy sáng tạo và bám sát tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 80.

"Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ với sự lên ngôi của kinh tế sáng tạo, văn hóa phải trở thành "mũi khoan" sắc bén để Việt Nam mở rộng tầm ảnh hưởng" - nhóm tác giả nhấn mạnh - "Những thành công bước đầu từ mối quan hệ chiến lược giữa Giải Cống hiến và MAJ trong năm 2025 không đơn thuần là một cuộc giao lưu nghệ thuật, mà là minh chứng cho sự trưởng thành của công nghiệp văn hóa nội địa".

Cũng theo các nhà nghiên cứu, mô hình hợp tác này còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về vai trò của các cơ quan báo chí chủ lực - những đơn vị không chỉ làm nhiệm vụ thông tin, mà còn đóng vai trò là "nhà kiến tạo" và "người điều phối" các nguồn lực sức mạnh mềm quốc gia.

Thông qua uy tín của mình, báo chí đã tạo ra chiếc cầu nối tin cậy, giúp các giá trị nghệ thuật dân tộc không bị hòa tan mà trái lại, còn được cộng hưởng và tỏa sáng trong môi trường quốc tế khắt khe. Việc nghệ sĩ Việt Nam tự tin đứng trên sân khấu lớn tại Nhật Bản, nhận được sự thẩm định và trân trọng từ giới chuyên môn hàng đầu châu Á, chính là niềm tự hào của một nền âm nhạc đang khát khao định vị bản thân.

Nói rộng ra, các nhà nghiên cứu cho rằng, bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Việt Nam cần nhiều hơn nữa những mô hình hợp tác thực chất và bài bản như Giải Cống hiến và MAJ. Đó không chỉ là câu chuyện của những giải thưởng hay những tấm huy chương, mà là câu chuyện về niềm tin và bản lĩnh của con người Việt Nam.

Khi chúng ta chủ động bước ra thế giới bằng sự tự tin vào cội nguồn và tư duy mở trong tiếp nhận tinh hoa nhân loại, văn hóa Việt Nam chắc chắn sẽ vươn xa, trở thành một bộ phận không thể tách rời và có đóng góp xứng đáng vào dòng chảy văn minh toàn cầu. Đây chính là hành trình để chúng ta bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam một cách bền vững nhất trong lòng bạn bè quốc tế.