Giải Thể thao Cống hiến 2026: Định hình một cách tôn vinh mới cho thể thao Việt Nam

Giải Thể thao Cống hiến ra đời năm 2023 như một phần của chiến lược mở rộng biên độ cũng như tầm ảnh hưởng của Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến do báo Thể thao & Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) khởi xướng và tổ chức. Sự ra đời này nhằm đưa "Tinh thần Cống hiến" từ một giải âm nhạc lâu năm sang không gian thể thao để từ đó hình thành một "hệ sinh thái" chung hoàn chỉnh.

1. Trong ba mùa đầu tiên từ 2023 đến 2025, giải Thể thao Cống hiến ghi nhận một quỹ đạo khá rõ, bắt đầu với 3 hạng mục gồm: Chiến tích thể thao của năm; Gương mặt thể thao của năm và Gương mặt trẻ thể thao của năm, sang năm 2024 được bổ sung thêm hạng mục "Khát vọng Cống hiến" nhằm tôn vinh những đóng góp xã hội hóa, phong trào, cộng đồng cho thể thao. Đến 2025, hệ thống bình chọn và truyền thông được "số hóa" sâu hơn khi kết hợp sự lựa chọn của Hội đồng chuyên môn và công chúng, thông qua cơ chế bình chọn trực tuyến.

Không chỉ là những thay đổi về hạng mục cũng như cách thức bầu chọn, bước phát triển của giải Thể thao Cống hiến còn thể hiện qua những gương mặt giành chiến thắng. Năm 2023 tôn vinh gương mặt điền kinh Nguyễn Thị Oanh và chiến tích World Cup của đội tuyển bóng đá nữ. Tới 2024 ghi dấu sự thăng tiến của bóng chuyền nữ và cầu mây, đồng thời mở rộng sang mô hình bóng đá cộng đồng khi VietGoal được tôn vinh.

Và năm 2025 phản ánh "đỉnh điểm cảm xúc khu vực" với chức vô địch ASEAN Cup 2024 của đội tuyển bóng đá nam và cá nhân nổi bật cầu thủ nhập tịch Nguyễn Xuân Son, song song với một gương mặt trẻ Olympic ở môm canoeing và một doanh nghiệp đồng hành lâu năm với thể thao là Công ty Động Lực.

2. Tuy nhiên, điểm nổi bật nhất của giải nằm ở việc nỗ lực định nghĩa "Cống hiến" không chỉ là việc đua tranh những tấm huy chương mà bao gồm nỗ lực vượt bậc của các cá nhân, tập thể trong lĩnh vực thể thao cũng như tác động tích cực tới xã hội, truyền cảm hứng, xã hội hóa và phát triển phong trào, qua những lớp giá trị cụ thể.

Lớp thứ nhất là đỉnh cao chuyên môn nhưng phải mang tính "đột phá" hoặc thể hiện "nỗ lực, cố gắng vượt bậc… và tạo ấn tượng tốt với giới chuyên môn cùng người hâm mộ". Đây là cách quy chế định nghĩa hạng mục Chiến tích thể thao của năm. Vì thế, lựa chọn của năm 2023 (Vé dự vòng chung kết World Cup nữ), 2024 (Top 4 châu Á của bóng chuyền nữ), 2025 (Vô địch ASEAN Cup 2024) đều là những mốc "lần đầu/định vị" có ý nghĩa vượt ra ngoài một giải đấu thể thao.

Lớp thứ hai là hình mẫu cá nhân: "Cá nhân có thành tích hoặc việc làm, hoạt động đóng góp nổi bật… mang tính cống hiến". Ở góc nhìn này, nữ tuyển thủ điền kinh Nguyễn Thị Oanh được nhắc đến như một gương mặt "phong độ chói sáng" với 4 HCV SEA Games 32; Kình ngư Nguyễn Huy Hoàng được nhấn mạnh bởi suất Olympic và huy chương ASIAD; Nguyễn Xuân Son được đặt trong câu chuyện "làn gió mới" của cầu thủ nhập quốc tịch Việt Nam chung sức bảo vệ màu cờ, sắc áo.

Lớp thứ ba và cũng là điểm làm nên sự khác biệt của giải từ 2024 là cống hiến cho nền tảng: Xã hội hóa, phong trào, truyền cảm hứng cộng đồng. Quy chế định nghĩa "Khát vọng Cống hiến" là tôn vinh cá nhân/tập thể có hành động nổi bật nhằm "khơi gợi niềm đam mê, truyền cảm hứng và lan tỏa giá trị tích cực trong cộng đồng".

Trên thực tế, năm 2024 việc trao giải "Khát vọng cống hiến" cho VietGoal (mô hình bóng đá trẻ em/cộng đồng) và 2025 cho Công ty cổ phần Động Lực (doanh nghiệp đồng hành thể thao nhiều năm) cho thấy Ban tổ chức muốn đưa "cống hiến" ra khỏi lĩnh vực chuyên sâu, tiến về phía hệ sinh thái hỗ trợ thể thao: cơ sở vật chất, phong trào, nguồn lực xã hội và tính bền vững.

3. Ba mùa đầu (2023-2025) cho thấy giải Thể thao Cống hiến đang đi theo hướng "mềm hóa" tiêu chí thể thao: Từ việc chỉ vinh danh thành tích sang bao gồm tác động xã hội, đúng tinh thần quy chế về xã hội hóa và lan tỏa cộng đồng. Đó là điểm mạnh vì nó tạo ra một thước đo bổ sung bên cạnh các hệ thống vốn thiên về chuyên môn thuần túy.

Năm 2026, giải Thể thao Cống hiến tiếp tục duy trì hệ thống gồm 4 hạng mục chính: Chiến tích thể thao của năm, Gương mặt thể thao của năm, Gương mặt trẻ thể thao của năm và Khát vọng Cống hiến. Các hạng mục này vẫn được xây dựng theo hướng bao quát cả thành tích đỉnh cao lẫn tiềm năng phát triển, đồng thời ghi nhận cả những yếu tố tinh thần, điều mà thể thao mang lại cho xã hội.

Dưới góc độ chuyên môn, danh sách đề cử năm 2026 cũng phản ánh rõ nét diện mạo của thể thao Việt Nam trong năm qua, với trọng tâm là các thành tích tại đấu trường khu vực và quốc tế. Ở hạng mục Chiến tích thể thao của năm, những dấu ấn nổi bật như tấm HCV của đội tuyển bóng đá U22 Việt Nam tại SEA Games, thành tích của đội tuyển futsal nữ hay đội điền kinh tiếp sức 4x400m nữ đều được đưa vào danh sách đề cử. Đây là những chiến tích không chỉ mang lại vinh quang mà còn tạo ra sự quan tâm lớn từ công chúng.

Trong khi đó, hạng mục Gương mặt thể thao của năm quy tụ nhiều VĐV tiêu biểu ở các bộ môn khác nhau như: Nguyễn Đình Bắc (bóng đá), Nguyễn Thị Oanh (điền kinh), Trịnh Thu Vinh (bắn súng) đều là những người đã có thành tích nổi bật và đóng vai trò đại diện cho hình ảnh thể thao Việt Nam. Hạng mục Gương mặt trẻ thể thao của năm tiếp tục ghi nhận những tài năng trẻ đang nổi lên như: Bùi Thị Kim Anh (điền kinh), Võ Thị Mỹ Tiên (bơi) cho thấy sự chuyển giao thế hệ và tiềm năng phát triển bền vững của thể thao nước nhà.

4. Có thể nói, so với các giải thưởng thể thao khác trong nước, giải Thể thao Cống hiến có cách tiếp cận khác biệt. Nếu nhiều giải thưởng tập trung vào việc xác định "ai là người giỏi nhất", thì Giải Cống hiến đặt ra câu hỏi "ai là người có ảnh hưởng lớn nhất". Sự khác biệt này giúp mở rộng phạm vi đánh giá, tạo điều kiện để những câu chuyện đặc biệt, những hành trình vượt khó hay những dấu mốc lịch sử được ghi nhận một cách xứng đáng.

Với định hướng đó, giải Thể thao Cống hiến 2026 không chỉ phản ánh thành tích của thể thao Việt Nam trong một năm, mà còn góp phần định hình cách nhìn nhận về thể thao trong xã hội. Thể thao không chỉ là cạnh tranh, mà còn là nguồn cảm hứng, là động lực và là biểu tượng của khát vọng vươn lên. Việc tôn vinh những giá trị này chính là ý nghĩa cốt lõi mà giải thưởng hướng tới.

Trong bối cảnh thể thao Việt Nam ngày càng hội nhập và phát triển, giải Thể thao Cống hiến đang dần trở thành một điểm hẹn quan trọng, nơi những thành tựu, con người và câu chuyện tiêu biểu được nhìn nhận và tôn vinh một cách toàn diện. Không chỉ là một giải thưởng, đây còn là một không gian để thể thao được kể lại theo một cách sâu sắc hơn, vượt lên trên những con số, để chạm tới giá trị lâu dài.