Lác (lé) mắt - có thể điều trị được không?

Lác (lé) mắt là một trong những bệnh lý nhãn khoa thường gặp ở cả trẻ em và người lớn. Không ít người cho rằng lác chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ và có thể "lớn lên sẽ hết", tuy nhiên thực tế đây là bệnh lý có thể gây giảm thị lực, nhược thị và mất khả năng phối hợp hai mắt nếu không được phát hiện và điều trị sớm.

Với sự phát triển của nhãn khoa hiện đại, lác (lé) mắt hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được thăm khám và can thiệp kịp thời tại các cơ sở uy tín như các Bệnh viện Mắt thuộc Tập đoàn Y khoa VISI: Bệnh viện Mắt VISI Đà Lạt, Bệnh viện Mắt Hoa Lư, Bệnh viện Mắt VISI (Thủ Đức)...

Lác (lé) mắt là gì?

Lác (lé) mắt là tình trạng hai mắt không nhìn cùng một hướng tại cùng một thời điểm. Một mắt có thể nhìn thẳng trong khi mắt còn lại lệch vào trong, lệch ra ngoài, lệch lên trên hoặc xuống dưới. Điều này làm cho hai mắt không phối hợp được với nhau để tạo nên thị giác hai mắt bình thường.

Ở người khỏe mạnh, não sẽ kết hợp hình ảnh từ hai mắt để tạo thành hình ảnh rõ nét và có chiều sâu. Khi bị lác, não có xu hướng bỏ qua hình ảnh từ mắt lệch để tránh nhìn đôi. Nếu tình trạng này kéo dài, mắt lác sẽ dần giảm thị lực và có thể dẫn đến nhược thị vĩnh viễn, đặc biệt ở trẻ em.

Nguyên nhân gây lác (lé) mắt

Lác mắt có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ tật khúc xạ đơn giản đến các bệnh lý thần kinh phức tạp.

Nguyên nhân phổ biến nhất ở trẻ em là tật khúc xạ, đặc biệt là viễn thị. Khi trẻ bị viễn thị cao, mắt phải điều tiết nhiều để nhìn rõ, dẫn đến tăng quy tụ và gây lác trong. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần đeo kính đúng số, mắt có thể trở lại vị trí bình thường hoặc cải thiện rõ rệt.

Một số trẻ bị lác bẩm sinh do hệ cơ vận nhãn phát triển chưa hoàn chỉnh hoặc do yếu tố di truyền. Lác bẩm sinh thường xuất hiện sớm trước 6 tháng tuổi và cần được khám sớm để tránh nhược thị.

Ở người lớn, lác thường liên quan đến các bệnh lý thần kinh như tai biến mạch máu não, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh lý tuyến giáp, chấn thương sọ não hoặc liệt dây thần kinh vận nhãn. Những trường hợp này thường kèm theo nhìn đôi và cần được kiểm tra kỹ để tìm nguyên nhân.

Ngoài ra, lác cũng có thể xuất hiện sau chấn thương mắt hoặc phẫu thuật mắt.

Triệu chứng nhận biết lác (lé) mắt

Lác mắt có thể dễ nhận biết bằng quan sát bên ngoài, nhưng trong một số trường hợp nhẹ, bệnh có thể bị bỏ sót nếu không khám chuyên khoa.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

- Hai mắt nhìn không thẳng hàng

- Một mắt lệch vào trong hoặc ra ngoài

- Trẻ hay nheo mắt khi nhìn

- Nghiêng đầu khi nhìn

- Nhìn đôi (ở người lớn)

- Giảm thị lực một mắt

- Trẻ nhìn gần sát tivi hoặc sách vở

Ở trẻ nhỏ, cha mẹ cần chú ý khi thấy mắt trẻ không đều hoặc hay nhìn lệch, vì đây có thể là dấu hiệu sớm của lác.

Biến chứng của lác (lé) mắt

Nếu không được điều trị kịp thời, lác mắt có thể gây nhiều hậu quả lâu dài.

Biến chứng thường gặp nhất là nhược thị, xảy ra khi não bỏ qua hình ảnh từ mắt lác khiến mắt này giảm thị lực vĩnh viễn. Đây là biến chứng rất khó điều trị nếu phát hiện muộn.

Lác lâu ngày cũng làm mất hoặc suy giảm thị giác hai mắt, khiến người bệnh khó xác định khoảng cách và giảm khả năng nhìn nổi. Ở người lớn, lác thường gây nhìn đôi (song thị), ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt.

Ngoài ra, lác mắt còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý, đặc biệt ở trẻ em, khiến trẻ dễ tự ti trong giao tiếp và học tập.

Các phương pháp điều trị lác (lé) mắt

Hiện nay, lác mắt có thể điều trị hiệu quả bằng nhiều phương pháp tùy theo nguyên nhân và mức độ bệnh.

Phương pháp đầu tiên và quan trọng nhất là chỉnh kính. Khi đeo kính đúng số, mắt có thể giảm điều tiết, giảm quy tụ và trở về vị trí bình thường trong nhiều trường hợp lác do viễn thị.

Một số bệnh nhân cần tập luyện thị giác để tăng khả năng phối hợp hai mắt và cải thiện chức năng vận nhãn. Phương pháp này thường được áp dụng cho lác nhẹ hoặc sau phẫu thuật.

Trong trường hợp trẻ bị nhược thị, bác sĩ có thể chỉ định che mắt lành để kích thích mắt yếu hoạt động và phục hồi thị lực.

Phẫu thuật lác được chỉ định khi lác lớn, lác bẩm sinh hoặc không đáp ứng với chỉnh kính. Phẫu thuật giúp điều chỉnh cơ vận nhãn để hai mắt nhìn thẳng trở lại, đồng thời cải thiện thẩm mỹ và chức năng thị giác. Thời gian phẫu thuật thường nhanh, an toàn và người bệnh có thể về trong ngày.

Khi nào nên đi khám lác mắt?

Người dân nên đưa trẻ đi khám mắt sớm nếu thấy mắt lệch, hai mắt không đều hoặc trẻ chưa từng khám mắt trước 6 tuổi. Người lớn khi xuất hiện nhìn đôi, lệch mắt hoặc giảm thị lực cũng cần đi khám ngay để phát hiện nguyên nhân.

Đặc biệt, trong một số trường hợp, bệnh nhân chỉ có triệu chứng nhức mỏi mắt trong bệnh lý lác ẩn. Triệu chứng này thường không hết hoặc chỉ thuyên giảm một phần khi được chỉnh kính mà không được điều trị tận gốc vấn đề lác (lé). Do đó, khi có các triệu chứng mắt bất thường, bệnh nhân cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám cũng như chẩn đoán đúng bệnh.

Khám sớm giúp điều trị dễ dàng hơn, giảm nguy cơ nhược thị và mang lại hiệu quả tốt hơn.

Kết luận

Lác (lé) mắt không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là bệnh lý ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực và chất lượng cuộc sống. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và theo dõi định kỳ là yếu tố quan trọng giúp phục hồi chức năng thị giác và cải thiện ngoại hình.

Bác sĩ Chuyên khoa I Tạ Quốc Việt chia sẻ: "Người dân tại Lâm Đồng nên chủ động khám mắt định kỳ, đặc biệt là trẻ em, để phát hiện sớm lác (lé) mắt và được tư vấn điều trị tại các cơ sở chuyên khoa uy tín như Bệnh viện Mắt VISI Đà Lạt, giúp bảo vệ thị lực và mang lại đôi mắt khỏe mạnh lâu dài".

Tập đoàn Y khoa VISI gồm các đơn vị: Bệnh viện Mắt Hoa Lư, Bệnh viện Mắt VISI Đà Lạt, Bệnh viện Mắt VISI Bến Tre, Bệnh viện Mắt VISI Sóc Trăng, Bệnh viện Mắt VISI (Thủ Đức - TP.HCM) đều có thể điều trị phẫu thuật chỉnh lác (lé).

Bệnh nhân lác (lé) trước và sau khi điều trị tại Bệnh viện Mắt VISI Đà Lạt