Italy lần thứ 3 liên tiếp không dự World Cup: Điều đáng sợ nhất không phải là “cái chết”

Đội tuyển Italy đã có những thuận lợi không nhỏ trước và trong trận chung kết play-off gặp Bosnia & Herzegovina, đã có những cơ hội để kết liễu trận đấu, nhưng rồi vẫn thất bại và lần thứ 3 liên tiếp không thể dự sân chơi World Cup. Câu hỏi bây giờ là: Điều gì đang chờ đợi bóng đá Italy sau thảm họa này?

Chua chát làm sao khi trong ngày "quốc tế nói dối", người Italy lại phải nói với nhau về sự thật đau đớn. "Thảm họa lặp lại", "Thảm họa toàn diện", "Ác mộng vô tận" hay "Không thể chấp nhận được" là tiêu đề trang nhất của những tờ báo lớn nhất xứ mì ống sau thất bại ở Bosnia. Italy đã rơi vào nhánh dễ nhất, đã gặp đối thủ được cho là dễ nhất (thấp hơn tới gần 60 bậc trên bảng xếp hạng FIFA) mà vẫn gục ngã.

Ai là thủ phạm gây ra ác mộng với Italy?

Là Alessandro Bastoni, người đã lĩnh chiếc thẻ đỏ mang tính bước ngoặt tước đi hoàn toàn sự chủ động và tự tin của đội tuyển Italy trên sân Bilino Polje và không còn bất cứ cơ hội nào để sửa chữa sai lầm? Là Pio Esposito, người đã đá quả luân lưu đầu tiên lên trên khán đài để gần như chặt đứt nốt những hy vọng cuối cùng của cả nền bóng đá? Là Bryan Crystante, người đá luân lưu trúng xà ngang giống như tiền bối Luigi Di Biagio ở World Cup 1998 để tự tay đóng chặt cánh cửa đến World Cup? Là Federico Dimarco và Moise Kean, những người bỏ lỡ quá đáng trách những cơ hội "bằng vàng" để nâng tỷ số lên 2-0? Là HLV Rino Gattuso, người đã thực hiện những quyền thay người hoàn toàn mất phương hướng và sắp xếp trật tự sút luân lưu không thể hiểu nổi? Hay là Gabriele Gravina, vị Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Italy (FIGC) đang bị kêu gọi từ chức rầm rộ khắp đất nước?

Là tất cả họ, nhưng cũng không là ai cả. Thảm họa đáng xấu hổ này không phải do bất cứ cá nhân đơn lẻ nào gây ra, mà là hệ quả được xem như tất yếu của cả một quá trình suy thoái dài hàng thập kỷ với nguyên nhân không chỉ nằm riêng trong bóng đá. Hãy nghĩ xem, Milan và Inter đề xuất dự án tư hữu và xây lại sân San Siro từ năm 2019, nhưng phải đến cuối năm 2025 người ta mới thông qua, sau vô vàn tranh cãi lẫn tranh giành quyền lợi. Và cũng phải sớm nhất đến 2029 thì dự án mới hoàn thành. Nếu đề xuất được duyệt ngay, giờ này 2 đội bóng thành Milan đã có sân mới rồi và hiệu ứng từ nó có lẽ đã thay đổi bóng đá Italy theo hướng tích cực theo mô hình thành công của châu Âu. Ngay cả những đội bóng có thế lực như vậy cũng phải mất 10 năm bị giam cầm trong cơ chế, thì Gravina, người bị chỉ đích danh là "kẻ chủ mưu" trong thảm họa vô tận này, có lẽ cũng chỉ là một nạn nhân.

Sau thảm họa sẽ là gì?

Nhiều quan điểm nói rằng đây chính là cái chết thực sự của bóng đá Italy, nền bóng đá lớn duy nhất trong lịch sử World Cup vắng mặt 3 kỳ liên tiếp; nền bóng đá duy nhất trong Top 5 châu Âu không vô địch Champions League kể từ 2010; nền bóng đá không có nổi 1 đại diện ở vòng tứ kết Champions League 2 trong 3 mùa gần nhất; nền bóng đá giờ trở thành nơi dưỡng già của những ngôi sao sắp tàn và là nơi đổ bộ của hàng nghìn ngoại binh xoàng xĩnh; nền bóng đá mà doanh thu bản quyền truyền hình giải đấu cao nhất còn bèo bọt hơn cả giải hạng nhì nước Anh; nền bóng đá với các sân bóng cũ nát và gần như tuần nào cũng tranh cãi về trọng tài…

Đúng, tất cả những điều đó làm nên bức tranh xám xịt về Calcio suốt 2 thập kỷ qua kể từ sau chức vô địch thế giới đầy tự hào năm 2006, mà việc bị loại liên tiếp khỏi sân chơi World Cup trở thành hệ quả tất yếu. Những người có tư duy thực tế đều sẽ hiểu rằng dù Gravina (tiền nhiệm là Carlo Tavecchio) hay ai đứng đầu FIGC, dù Spalletti hay Gattuso hay bất cứ ai khác làm HLV đội tuyển, dù Bastoni và Esposito có mắc sai lầm hay không thì đây vẫn là cái kết khó tránh khỏi của bóng đá Italy. Chất lượng cầu thủ, chất lượng kỹ chiến thuật và cả tư duy bóng đá của người Italy đã chạm đáy từ nhiều năm qua. Nhận định đầy bất lực của HLV Raffaele Palladino sau khi Atalanta của ông bị Bayern Munich loại với tổng tỷ số 2-10 ở vòng 1/8 Champions League vừa qua, "Nhìn họ đá bóng, tôi có cảm giác chúng tôi đang chơi một môn thể thao khác", chính là phản ánh chân thực nhất về bóng đá Italy hiện tại trên bình diện quốc tế.

Nhưng "cái chết" này của bóng đá Italy chưa phải điều đáng sợ nhất, mà đáng sợ nhất là họ có nguy cơ không thể hồi sinh. Sa thải Gravina, sa thải Gattuso, thay toàn bộ cơ cấu điều hành và cải tổ cả hệ thống liệu có đủ? Một nền bóng đá không phải là một ngôi nhà hay khu phố để có thể đập đi xây lại dễ dàng. Chỉ biết chắc chắn rằng phải thay đổi, không còn con đường nào khác. Italy không thể vắng mặt thêm 1 kỳ World Cup nữa trước khi họ là đồng chủ nhà của EURO 2032 (cùng Thổ Nhĩ Kỳ), giải đấu lớn đầu tiên Italy đăng cai kể từ World Cup 1990.