20 mùa Xuân Cống hiến: "Cuốn phim" và "hệ thẩm mỹ" Nguyễn Vĩnh Tiến

Với album Cuốn phim, dự án kết hợp cùng NSND Thanh Lam, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến đang ghi dấu ấn tại Giải Âm nhạc Cống hiến lần thứ 20 - 2026 với hai hạng mục quan trọng: Nhạc sĩ của năm và Album của năm.

Đây không chỉ là sự gặp gỡ của 2 cá tính nghệ thuật, album Cuốn phim còn cho thấy rõ vai trò của nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến như một người kiến tạo không gian âm nhạc, nơi cấu trúc, chất liệu và cảm xúc được tổ chức theo một tư duy xuyên suốt.

"Cuốn phim" - một chỉnh thể có chủ đích

Trong bối cảnh thị trường âm nhạc ngày càng nghiêng về các sản phẩm đơn lẻ, mô hình album concept dần trở nên hiếm hoi, Cuốn phim xuất hiện như một lựa chọn khác biệt.

Trước hết, sự khác biệt đến từ quy mô và cách hình thành sản phẩm: Được chọn lọc từ hơn 400 sáng tác, để giữ lại 12 ca khúc phù hợp nhất. Nhưng Cuốn phim không phải là tập hợp những ca khúc rời rạc, hoặc hướng đến việc tạo ra các "hit" độc lập, mà là một chỉnh thể được xây dựng có định hướng.

"Nhạc sĩ Trần Đức Minh và Thanh Lam đã khéo léo nối những "toa tàu" rời rạc trong đời sống sáng tác của tôi để tạo nên một hành trình liền mạch" - nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến chia sẻ trong dịp giới thiệu album.

Còn với Nguyễn Vĩnh Tiến, ở dự án này, anh không dừng lại ở vai trò sáng tác, mà đảm nhận chức năng gần với một đạo diễn âm nhạc: Định hình mạch cảm xúc, sắp xếp cấu trúc và kiểm soát tổng thể thẩm mỹ của album.

Đặc biệt, ý niệm về Cuốn phim còn xuất phát từ chính trải nghiệm cá nhân của nhạc sĩ trong một giai đoạn dài. Như nhạc sĩ từng chia sẻ: "Cuốn phim giống như một cốt truyện được trải dài qua nhiều thập niên trong âm nhạc và cả những trải nghiệm cá nhân của tôi, đặc biệt trong giai đoạn 2012 - 2022, khi tôi đi qua nhiều dịch chuyển, cả về không gian lẫn cảm xúc".

Nhờ đó, nhạc sĩ đã mang đến những ca từ giàu hình ảnh, mang tính biểu tượng, đôi khi gần với ngôn ngữ thơ, kết hợp với cấu trúc âm nhạc không đi theo mô-típ phổ biến, tạo nên một tổng thể có tính thể nghiệm cho album. Tất nhiên, sự lựa chọn này của tác giả khiến Cuốn phim không dễ tiếp cận ngay từ lần nghe đầu tiên, nhưng mở ra nhiều tầng nghĩa cho người nghe.

Âm nhạc của Nguyễn Vĩnh Tiến, như chính anh thừa nhận, là sự phản chiếu trực tiếp con người đương đại - từ trải nghiệm, nhận thức đến cả những khiếm khuyết. Từ đó, anh được nhìn nhận không chỉ như một nhạc sĩ viết ca khúc riêng lẻ, mà là người xây dựng một hệ thẩm mỹ có tính liên kết. Trong đó, việc khai thác chất liệu dân gian, dấu ấn xuyên suốt trong sáng tác của anh nhiều năm qua, tiếp tục được duy trì ở album này nhưng với ngữ cảnh đương đại hơn.

Có thể nói, chính sự nhất quán trong ý tưởng và cách triển khai của nhạc sĩ đã giúp album Cuốn phim trở thành dự án tiêu biểu cho dấu ấn sáng tạo của Nguyễn Vĩnh Tiến trong giai đoạn gần đây, đồng thời lý giải sự hiện diện của anh ở cả 2 hạng mục quan trọng của Giải Âm nhạc Cống hiến năm nay.

Tiếng hát Thanh Lam hoàn tất cấu trúc album

"Cái khó nhất trong những tác phẩm của tôi là ca từ mang tính ẩn dụ, gần với thơ đương đại, với những hình ảnh chồng lớp. Nhưng Thanh Lam đã xử lý mọi thứ một cách rất trọn vẹn" - nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến nhận xét về giọng hát của NSND Thanh Lam trong album này. Điều đó có thể hiểu, cũng là lời khẳng định: NSND Thanh Lam chính là yếu tố hoàn thiện phần biểu đạt cho album khi chị "giải mã" được hệ thống ca từ giàu tính ẩn dụ và nhiều lớp nghĩa trong các sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến.

Với một giọng hát giàu trải nghiệm và thiên về chiều sâu nội tâm, NSND Thanh Lam đã không tiếp cận các ca khúc theo hướng trình diễn kỹ thuật, mà chú trọng vào việc chuyển tải tinh thần tác phẩm. Cách hát này đặc biệt phù hợp với âm nhạc của Nguyễn Vĩnh Tiến vốn đòi hỏi người thể hiện phải có khả năng xử lý cảm xúc và ý niệm, thay vì chỉ dừng ở giai điệu hay kỹ thuật.

Cũng vì thế, sự kết hợp giữa 2 nghệ sĩ cá tính trong sản phẩm này không tạo ra sự dung hòa theo kiểu thỏa hiệp, mà giữ được độ "khó" cần thiết của âm nhạc, đồng thời mở ra không gian biểu đạt cho giọng hát. Trong đó, NSND Thanh Lam không chỉ là người thể hiện, mà là một thành tố trong cấu trúc chung, góp phần hoàn thiện logic nghệ thuật của album.

Hành trình "tay ngang" và hệ thẩm mỹ riêng

Không xuất thân từ môi trường đào tạo âm nhạc theo lối truyền thống, Nguyễn Vĩnh Tiến bước vào con đường sáng tác với tư cách một "tay ngang". Tuy nhiên, chính nền tảng khác biệt này lại mang đến cho anh một góc nhìn riêng trong cách tiếp cận âm nhạc.

Nhiều năm qua, anh không phải là cái tên xuất hiện thường xuyên trên thị trường, cũng không theo đuổi nhịp độ sản xuất dày đặc. Thay vào đó là một quá trình sáng tác chọn lọc, đặt trọng tâm vào tính nhất quán về thẩm mỹ và chiều sâu biểu đạt.

Album Cuốn phim có thể được xem như điểm hội tụ của hành trình đó, khi các yếu tố từng xuất hiện rải rác trong các sáng tác trước được hệ thống lại trong một dự án có cấu trúc rõ ràng.

Qua đó, Nguyễn Vĩnh Tiến cho thấy anh không chỉ viết nhạc, mà đang định hình những không gian nghệ thuật mang dấu ấn cá nhân - hoặc nói cách khác, Cuốn phim không chỉ là một sản phẩm âm nhạc, mà là cách Nguyễn Vĩnh Tiến định nghĩa lại vai trò của một nhạc sĩ trong cấu trúc album đương đại.

Với 2 đề cử quan trọng, Nguyễn Vĩnh Tiến trở thành 1 trong những đại diện tiêu biểu cho dòng nghệ sĩ theo đuổi cá tính sáng tạo tại Giải Âm nhạc Cống hiến 2026. Sự hiện diện của anh với album Cuốn phim và sự đồng hành của NSND Thanh Lam đã góp phần mở rộng những sắc thái nghệ thuật trong danh sách đề cử tại Giải Âm nhạc Cống hiến năm nay, nơi không chỉ ghi nhận các sản phẩm đại chúng mà còn dành không gian cho những thử nghiệm có chiều sâu nghệ thuật.